Berichten

Dementievriendelijke uitvaart

Mag dementerende partner mee naar de uitvaart?

De mens wordt steeds ouder. Dat is een gegeven. Er zij in Nederland nu ongeveer 290.000 mensen met dementie. In 2040 zullen dit er meer dan een half miljoen zijn. Steeds vaker doet de situatie zich voor dat een achterblijvende partner een vorm van dementie heeft. Vaak een schok omdat verwacht werd dat de ouder met dementie eerder zou overlijden. Voor de familie zorgt dit voor veel vragen en twijfels. ‘Moeten we papa wel mee nemen naar de uitvaart?’ en ‘Moeten we papa vertellen dat mama is overleden? Begrijpt hij dat wel?’

Afscheid nemen is belangrijk voor iedereen

Alle betrokkenen zijn belangrijk bij het organiseren van een uitvaart. Het is waardevol dat iedereen afscheid kan nemen en mee kan denken over de mogelijkheden.

Aandacht voor de naasten hebben we altijd.  Is er iemand met dementie betrokken bij de uitvaart dan nemen wij, waar nodig, nog meer tijd. Daarnaast bieden wij een structuur waar er binnen de organisatie van de uitvaart ruimte is voor de mens met dementie.

Waarom is afscheid nemen zo belangrijk?Certificaat Dementie-vriendelijke uitvaartbegeleiding

Waarom? Omdat het belangrijk is dat moment te markeren in de tijd. Om bewust afscheid te kunnen nemen. Omdat u daarna weer verder gaat, hoe dan ook.

Door met elkaar, als gezin, als groep van naasten, samen met ook de dementerende, echt stil te staan bij de dood, krijgt de hele groep een goede rouwstart. Want niet alleen wordt er afscheid genomen van een ouder of grootouder. U bent vanaf dat moment een andere groep geworden, een gezin dat verder gaat zonder de overledene.

Hoe waardevol het is om samen in dat afscheid te zijn weten wij uit ervaring. Door de achterblijvende partner met dementie te betrekken in dat proces van bewust zien en voelen dat een naaste dood is. Want hoewel deze mens soms niet veel meer lijkt te beseffen, is deze mens een volwassen persoon met een heel leven achter zich. Deze mens nemen wij serieus en wordt betrokken bij het afscheid nemen.

‘Als hij maar geen gekke dingen gaat doen.’

Een familie was bijvoorbeeld bang dat papa gekke dingen zou gaan doen tijdens de uitvaart. Wij maakten deze angst bespreekbaar en stelden een ‘wat als plan’  op. Hierdoor hoefden de nabestaanden zich geen zorgen meer te maken en konden ze zich ook met hun eigen verdriet bezig houden. Het was uiteindelijk niet nodig dit plan uit te voeren maar het gaf veel rust en de familie was achteraf dankbaar dat papa erbij was en ze met z’n allen bij het laatste afscheid aanwezig waren. Van te voren hebben we besproken dat het te veel zou zijn om papa ook bij de condoleance aanwezig te zijn. Hij is na het afscheid met een vertrouwde buurvrouw terug naar huis gegaan.

Rust en ruimte

Een ander voorbeeld is:  een mevrouw met dementie op een gesloten afdeling in een verpleeghuis. Haar thuis wonende echtgenoot was plotseling overleden.Het lag niet voor de hand  dat deze mevrouw haar overleden echtgenoot nog zou zien en afscheid van hem kon nemen. Door te zoeken naar mogelijkheden om haar overleden man toch nog te zien, heeft zij afscheid van hem kunnen nemen. Dit was voor alle betrokkenen ondanks het verdriet een goede dierbare ervaring.

Zoeken naar wat wel kan.

Er zijn verschillende mogelijkheden om iedereen te betrekken bij het organiseren van de uitvaart en het (bewust) afscheid nemen. En daar waar er veel niet mogelijk lijkt zoeken wij naar wat er wel kan. Wij begeleiden de familie heel graag in dit proces.

Zowel Lisette als Anne Margriet hebben de training Dementievriendelijke Uitvaartzorg gevolgd die speciaal ontwikkeld is door DeMens Training in samenwerking met Alzheimer Nederland.

Voor een dementie-vriendelijke uitvaart kunt u met een gerust hart terecht bij Rooshert Uitvaartbegeleiding. Samen dementievriendelijk. Doet u mee?

 

Haar trouwring verhuist naar zijn vinger.

De trouwring van mama zal verder gedragen worden door papa

Kunst en de dood
Rooshert uitvaart in een bootje

Emy Yuli wordt door haar familie naar Zorgvlied gevaren

Oorsprong van het woord uitvaart

Het woord uitvaart is rond 1280 in de Middelnederlandse vorm ‘utevaart’ in onze taal terechtgekomen als vertaling van het Latijnse woord exsequiae waarmee de (kerkelijke) begrafenisplechtigheid werd bedoeld. Het werkwoord exsequi betekende onder andere ‘tot het einde volgen’. De oerbetekenis van uitvaart kan uitgelegd worden als ‘de handeling waarbij de nabestaanden de overledene tot het einde toe (op zijn laatste tocht, naar zijn laatste rustplaats) volgen oftewel begeleiden.

Hoewel uitvaart een vertaling van een Latijnse term is, is er natuurlijk wel een morfologische verwantschap met het werkwoord uitvaren. De middeleeuwse voorganger daarvan, utevaren, betekende overigens ‘weggaan’ en dat kon zijn te voet, te paard, en in voorkomende gevallen ook op een schip.

Het woord uitvaart wordt terecht gebruikt voor zowel een begrafenis als een crematie.

Kunst en de dood

Uitvaart in de kunst: uitvaart van een kind

In het Ateneummuseum in Helsinki hangt een indrukwekkend schilderij van de Finse schilder Albert Edelfelt, ‘De begrafenis van een kind’ (1879). Op de open vlakte van een meer zien we een roeiboot met zes mensen. In het midden staat, een beetje scheef, een kleine kist waarin een overleden kind. Onder het deksel van de kist komt een wit kanten boordje tevoorschijn, tegen de achterkant rust een houten kruis. Links zit een man met een hoedje aan het roer, voor hem een oudere vrouw in het zwart met een hoofddoek om en (vermoedelijk) een bijbel in haar hand, met daarnaast een wat jongere vrouw die over het water van ons wegkijkt, in donkerblauw en met een grote witte sjaal om. De moeder van het overleden kind?

Voor hen zit een meisje, haar verdrietige blik van ons af, naar beneden, op het water gericht. Aan de rechterzijde zitten een man met pet en een vrouw met een witte hoofddoek aan de roeispanen, met hun blikken naar de anderen gericht. Zo krijgt de kleine kist, die zich precies in het midden van het schilderij bevindt, de volle aandacht, wordt omarmd door deze verdrietige mensen. De kleuren van het schilderij zijn overwegend donkerblauw, blauwgrijs en wit, alleen het hout van de boot en de roeispanen is bruin. Zelfs de kist is blauw, blauw als overheersende kleur van verdriet. En daar is de gele bloem die het meisje in haar hand houdt, en straks misschien op de kist zal werpen als de kist in het graf staat. Het is een prachtig schilderij met een grote mate van psychologisch realisme. De monden zijn gesloten, er wordt niet gesproken, de stilte drong zich als vanzelfsprekend op, alleen het geluid van de slag van de roeispanen en de stuwing van de boot door het water is hoorbaar. Stil verdriet.

 

Met de boot naar Zorgvlied: uitvaart van Emy Yuli

Onlangs, op een heldere dag in september, werd Emy Yuli naar haar eindplek van rust gevaren. Het gezin bracht haar in een kleine boot naar Zorgvlied. Ook hier was veel verdriet en intense liefde. En het beeld van het bootje waarin kleine Emy Yuli omringd door haar dierbaren doet natuurlijk in alles denken aan het schilderij van Albert Edelfelt. Een sereen beeld van de liefde in een notedopje. Klein maar groots.

 

Kunst biedt troost

Kunst toont nieuwe perspectieven inspireert, geeft herkenning en troost. Kunst is ook een teken van leven. Het helpt mensen de wereld op een andere manier te bezien en te beleven.

Ik weet dat troost overal vindbaar is, vooral in kleine dingen. Minimale gebaren en attenties van vrienden en familie. Maar ook in de natuur die maar door blijft gaan en blijft verwonderen. En de kunst, in welke vorm dan ook, kan zeker troostrijk zijn.

 

Overname Yarden door Dela

Update 6 mei

Dela neemt toch Yarden over en niet alleen de verzekeraar maar ook de uitvaartcentra en crematoria. In die laatste 2 zit de crux. Yarden polishouders hoeven de komende 10 jaar niet bij te betalen als gebruik wordt gemaakt van het eigen uitvaartbedrijf.
Dus een uitvaartbegeleider van Dela, een uitvaartcentrum van Dela en een crematorium van Dela. Als dit u dit wenst is dan is er niets aan de hand.
Als u andere wensen heeft bijvoorbeeld een andere uitvaartbegeleider (u bent namelijk ongeacht waar u verzekerd bent vrij om te kiezen) of een alternatieve locatie voor het afscheid dan is het goed daar van te voren over na te denken en na te vragen wat de consequentie hiervan is voor de uitkering van uw polis.

Wat er aan vooraf ging:

Yarden verzekerden linksom of rechtsom de pineut.

Voor een tweede keer in korte tijd zit uitvaartverzekeraar Yarden in financiële problemen. Ze hebben onvoldoende vermogen en onvoldoende rendement op het vermogen om nu en in de toekomst te voldoen aan de wettelijk vereiste buffer. Ze zullen op lange termijn niet zelfstandig kunnen blijven bestaan.

De verzekeraar zoekt nu een nieuwe eigenaar die de wettelijke buffer kan garanderen. Op uiterlijk op 4 augustus 2021 moet de verzekeraar zijn buffers weer hersteld hebben. Zo niet, dan kan toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) de vergunning van uitvaartverzekeraar Yarden intrekken.

Is Dela toch reddende engel voor het in financiële nood verkerende Yarden?

Uitvaartverzekeraar Yarden en concurrent Dela zijn opnieuw in gesprek over een overname.  Yarden leek in 2020 al te worden gered door concurrent Dela. Dela was bereid de nodige extra garantie te geven voor de tekorten van Yarden, maar dan moesten de polissen van ongeveer 390.000 verzekerden fors versoberd worden.

Negentien polishouders hebben vorig jaar bij de kantonrechter in Almere weten af te dwingen dat hun uitvaartpolissen niet mochten worden aangepast. Dela heeft daarop besloten af te zien van de overname van Yarden.

Yarden heeft tegen deze vordering  waarin het Yarden wordt verboden om zich te beroepen op een en-bloc-clausule, een hoger beroep in gesteld bij het Hof. Begin december 2020 heeft het Hof deze vordering afgewezen, waardoor de uitkeringsrechten uit de verzekering toch beperkt kunnen worden. Dela kijkt nu anders aan tegen het risico van polishouders die het niet eens zijn met de en-bloc-clausule

Yarden verzekerden zijn linksom of rechtsom de pineut.

DNB moet goedkeuring verlenen voor het herstelplan van Yarden, maar dat is nog niet gebeurd. Wat de scenario’s zijn is onbekend maar Yarden heeft toegezegd dat het herstelplan geen verdere korting van polishouders bevat. Volgens de woordvoerder van Yarden zijn doemscenario’s tevens niet aan de orde. Een koper zal echter eisen stellen aan een overname met consequenties voor de polishouders. Zowel bij een overname van Yarden door Dela als bij het verlies van de vergunning en het aanstellen van een curator zijn de polishouders de gedupeerden.

Wat mag het laatste afscheid kosten?

Het gaat over geld en in sommige gevallen over veel geld. Maar zou de vraag niet moeten zijn: ‘wat is voor mij en mijn nabestaanden goed afscheid nemen?’ Wat is daarvoor nodig? Denk na over uw uitvaartwensen, zijn deze nog hetzelfde als toen u uw uitvaartverzekering afsloot? Wat voor begeleiding is wenselijk voor mijn nabestaanden  in de eerste dagen na het overlijden?  Goed afscheid nemen en dierbare herinneringen creëren rondom het overlijden is belangrijk omdat na de uitvaart de tijd komt waarin de nabestaanden hun rouw en liefde meenemen en daarmee verder moeten.

Als u woonachtig bent in Amsterdam en omgeving dan kunnen wij u  helpen bij het vormgeven van uw uitvaartwensen en ook een actuele kostenindicatie voor u maken zodat u met een gerust hart verder kunt.

Wat kunt u doen als u een uitvaartpolis van Yarden heeft?

Het is verstandig om uw uitvaartverzekering na te lopen en zelf of met een goede adviseur naar de Yarden-voorwaarden te kijken. Yarden blijkt namelijk een keurige afkoopregeling te hebben voor verzekerden die jarenlang trouw premie hebben betaald. Onder bepaalde omstandigheden kunnen zij maar liefst 80% van hun inleg opeisen en dat kan gelet op de huidige situatie achteraf weleens een verstandige beslissing blijken te zijn.

Wij sturen u graag ons Laatste Wensenboekje toe zodat u uw uitvaartwensen nog eens goed kunt overdenken en vastleggen. Wilt u het boekje per post ontvangen stuurt u dan een mail naar post@rooshert.nl.

Of u kunt hieronder klikken om het Wensenboekje te downloaden.

Ik wil graag het Wensenboekje downloaden.

 

 

Prachtige illustraties bij dit artikel door XF&M

Afscheid is liefde: artikel over Uitvaart en Corona in de PS (Parool) van zaterdag 4 april 2020 door Jocelyn Vreugdenhil. Uitvaart in Corona-tijd belicht door verschillende uitvaartondernemers waaronder wij. Lees het artikel.

De magnolia staat op springen. De lente trekt zich er niks van aan.

DE STAD IS VERSTILD, LEEG EN KAAL. WE MOETEN HET EVEN OP EEN ANDERE MANIER DOEN. OOK HET UITVAREN.

‘OP (AAN)GEPASTE WIJZE’.

Maatregelen met betrekking tot de dienstverlening van Rooshert Uitvaartbegeleiding in tijden van het Corona-virus.

De maatregelen vanuit het RIVM zijn constant aan verandering onderhevig. U vindt hier onze laatste update en wij zullen onze maatregelen waar nodig bijstellen. Bovenal zetten wij ons in om u in deze bijzondere en roerige tijd op een zo liefdevol mogelijke manier afscheid te laten nemen van uw dierbare.

Wij vinden de bescherming van de nabestaanden belangrijk. Maar ook de gezondheid van onze collega’s en onszelf is heel belangrijk. Alleen als wij fit en gezond blijven kunnen wij proberen de continuïteit van onze dienstverlening voort te zetten.Wij hebben de volgende maatregelen genomen:

Melding van Overlijden

Als u belt om een overlijden te melden dan zullen wij, zoals altijd, de volgende vragen stellen:

  • Wat is er gebeurd?
  • Waar is de overledene aan overleden?

En gezien de huidige Corona-toestand vragen wij ook:

  • Zijn er aanwezigen die koorts hebben?
  • Zijn er aanwezigen die zich grieperig voelen?
  • Zijn er aanwezigen die verkouden zijn of veel hoesten en/of niezen?

Mocht u hierop positief antwoorden, dan treffen we bij het overbrengen en/of verzorgen van de overledene en het aanname gesprek met de nabestaanden de volgende maatregelen:

Wij verzoeken alle nabestaanden aanwezig in het huis om 1,5 meter afstand van ons en onze collega’s te houden.

Wij gaan zonder nabestaanden naar de ruimte waar de overledene ligt.

Wij verrichten daar de gebruikelijke werkzaamheden en verlaten het pand.

Wij zullen het regelgesprek zoveel mogelijk telefonisch voeren en alle gemaakte afspraken per email bevestigen.

Of:

Als u negatief antwoordt op de bovenstaande vragen zullen we u ook vragen om het aantal nabestaanden dat bij het aanname gesprek betrokken is te beperken. Het liefst praten wij met één persoon maar we begrijpen dat dat in sommige situaties echt niet te doen is. Dan zullen we dat in overleg met u afstemmen. Andere betrokkenen kunnen indien gewenst per telefoon meepraten. Wij zullen meer dan ‘normaal’ gebruik maken van communicatie via email, telefoon en eventueel ook whatsapp.

Thuisopbaring / laatste verzorging

Er mag nog thuis opgebaard worden in de kist of op bed. Onze collega’s zullen dit doen ofwel met een directe collega ofwel met een van ons. Dus niet met familie. Als de familie de laatste verzorging zelf wil doen dan kunnen we hier instructies voor geven.

Verzorgen/kleden voor overbrengen is toegestaan ook hier zonder nabestaanden. Nabestaanden dienen zich in een andere ruimte te bevinden dan onze collega’s en als dat niet mogelijk is, dan minimaal op 1,5 meter afstand.

Bij een eventueel ritueel of kort afscheid wordt dit gedaan zonder aanwezigheid van onze medewerker(s).

Verzorgings & overbreng-team

Onze collega’s beschermen zichzelf met handschoenen en beschermende (plastic) overkleding, deels alvorens het woonhuis te betreden. De medewerkers van het verzorgingsteam zullen u geen hand geven maar zij zullen hun deelneming in woord en gebaar aan u mededelen. Dit geldt ook voor onszelf.

Overledene gestorven aan de gevolgen van het Corona-virus

Bij een overledene die is gestorven aan het Corona-virus vragen wij dat te vermelden en af te zien van een thuis-opbaring. (het besmettingsrisico in dit woonhuis zal groter zijn, en ook de naasten zullen een hogere risico factor vormen).

Het risico van besmetting via de overledene zelf wordt daarin tegen steeds lager (het virus sterft vrij snel na overlijden, binnen 24 uur).

Mensen overleden in het ziekenhuis vormen weinig risico bij vervoer, bijvoorbeeld naar een uitvaartcentrum. Het is echter verstandig deze mensen 1 x 24 uur in het mortuarium van het ziekenhuis te laten verblijven en pas dan te vervoeren. Na deze 24- uurs koeling is overdracht van het virus nog nihil. (let op er kunnen verschillende regels zijn vanuit de verschillende ziekenhuizen).

Rouwvervoer en volgauto’s

In rouwauto’s zullen vanaf heden geen mensen meer naast de chauffeur mogen meerijden. Dus geen uitvaartbegeleider en ook geen familielid van de overledene.

Volgauto’s: hierin zijn ernstige beperkingen. Het advies is : ga met eigen vervoer.  Indien u toch een volgauto wilt dan mogen er in maximaal 4 passagiers mee. (normaal is er plaats voor 7 passagiers).

De Uitvaartbus kan nog ingezet worden maar met maximaal 6 passagiers plus de overledene en niet langer dan een half uur aaneengesloten in de bus.

Crematorium en Begraafplaats

In verband met het Corona-virus heeft het RIVM bepaald dat het aantal bezoekers bij uitvaartplechtigheden en condoleances niet groter mag zijn dan 30 personen. Voor alle locaties geldt dat deze ruim genoeg moeten zijn om de aanwezigen zodanig te verdelen dat de afstand tussen de gasten circa 1,5 meter kan blijven. Dus het aantal toegestane aanwezigen kan kleiner zijn als de ruimte daartoe aanleiding geeft. Er worden geen consumpties geserveerd, de koffie/ontvangkamers zijn gesloten.

Vervolgens is het zo dat crematoria en begraafplaatsen een autonome bevoegdheid hebben en hun eigen aanvullende maatregelen kunnen nemen.

Dragers

Professionele dragers zullen de kist niet meer samen dragen met familie. Indien er voldoende (gezonde) dragers beschikbaar zijn kan er nog wel om een professionele-dragers-groep van 4 man gevraagd worden. Het gebruik van een rijdende begraafplaats-baar heeft absoluut de voorkeur omdat dan de gewenste 1,5 meter afstand -min-of-meer- gehandhaafd kan worden. Het dragen en begeleiden van overledene op de rijdende baar met 4 dragers naar het graf is een dringend advies. Afhankelijk van het gewicht van de overledene kan er gekozen worden voor dragen of kan er alleen gebruik gemaakt worden van de rijdende baar.

Wat een strenge regels! Ja, vinden wij ook maar wij staan er wel achter.

Wij vinden het ook heel erg verdrietig dat alles nu zo anders is in de wereld. Maar wij moeten er even allemaal respect voor hebben dat dit nu de realiteit is. Natuurlijk doen wij onze uiterste best om met u, voor uw dierbare overledene, een zo mooi mogelijk afscheid te organiseren.

Als u vragen heeft mag u altijd vrijblijvend contact met ons opnemen.

 

 

Laatste verzorging Rooshert

 

Laatste verzorging Rooshert

Liefdevolle laatste verzorging met de familie

Een melding in de nacht.

Ik ben even mijn oriëntatie kwijt als ik gebeld word en denk dat het al ochtend is. Maar het is 01.00 uur als de dochter belt. Moeder is even voor middernacht overleden.

Eigenlijk hadden we later die dag een afspraak voor een voorbespreking, maar daar heeft moeder niet op gewacht. ‘Het is goed zo’. De echtgenoot wil graag dat we mevrouw ophalen en overbrengen naar een uitvaartcentrum en haar daar verzorgen, kleden en opbaren. Het huis is te klein om haar thuis op te baren.

Door een koude nacht rijd ik naar ze toe. Een half uurtje later zit ik bij de familie in de woonkamer waar mevrouw in een hoog-laag bed is overleden. Het is snel gegaan de laatste dagen. Iedereen is verdrietig, maar ook opgelucht dat haar een langere lijdensweg bespaard is gebleven.

Bewust keuzes maken

Na de eerste kennismaking vraag ik of ze er bewust voor gekozen hebben dat mevrouw wordt overgebracht en in het uitvaartcentrum verzorgd wordt of dat ze het misschien fijn vinden als we haar thuis verzorgen en kleden.

De dochter vindt dat toch wel een prettig idee en eigenlijk wil ze daar ook wel graag bij helpen. En dus is dat wat we doen: samen wassen en kleden we mevrouw. De dochter en echtgenoot zijn zichtbaar blij met deze beslissing.

Zelf de overledene verzorgen of daarbij helpen.

Helpen bij de laatste verzorging is vaak enorm intens en waardevol. Het is een van de laatste fysieke contact momenten en een heel mooi ritueel. Het helpt bij de bewustwording en het onder ogen zien van de werkelijkheid. Het is een moment om afscheid te nemen van een lichaam dat je zo toegenegen is geweest. In dit geval is het het liefdevol eren van het lichaam dat jouw leven gaf. U doet alleen datgene waar u zich prettig bij voelt en vaak is dat gaandeweg ongemerkt meer dan u van te voren had kunnen bedenken. Onze rol is om iedere stap te begeleiden. En u het vertrouwen te geven dat u het goed doet, met soms een heel klein duwtje in de rug. We hebben nog nooit meegemaakt dat mensen spijt hadden.

Afscheid nemen

Als we bijna klaar zijn kamt de dochter voor een laatste maal met een lieve glimlach de haren van haar moeder. De dood heeft ontspanning gebracht, de pijn is uit haar gezicht gegleden. De echtgenoot komt naast de dochter staan en slaat zijn arm om haar heen. Wij laten hen een moment alleen met hun geliefde moeder en echtgenote voordat we haar door de donkere nacht naar het afscheidshuis brengen.

 

Liefdevolle verzorging door Rooshert

Liefdevolle laatste verzorging met de familie